carton 14

Dirck Crabeth, Gouda

Glas 14 behoort tot de reeks van drie die in de afsluiting van de kooromgang van de Sint Janskerk zijn geplaatst, en is in de chronologie het derde. De drie glazen samen laten als het ware een drieluik met een vrijwel ononderbroken landschap zien, waarin zich de aan elkaar gerelateerde bijbelse voorstellingen afspelen. Ook de schenkersranden van deze glazen vormen een eenheid door de identieke achterwand met nissen, waarvoor de figuren zijn geplaatst. Het glas is in de jaren 1557-1562 tot stand gekomen, maar het carton zal kort na de opdrachtverstrekking in 1557 zijn vervaardigd. In een document dat vÛÛr 12 november 1559 is opgesteld, wordt de vidimus van Dirck Crabeth voor het glas van de bisschop van Luik genoemd. In december van hetzelfde jaar ontvingen de kerkmeesters geld voor het glas, en in juli 1561 kreeg Crabeth de eerste termijn van zijn werkloon. De laatste betaling kwam pas binnen na het overlijden van Van Bergen, in januari 1565. Net als in de beide andere cartons voor de centrale koorglazen is ook in het carton voor glas 14 het landschap helder opgebouwd in verschillende plans. Tegen een heuvelachtig landschap met langgerekte, kaarsrechte bomen met weinig loof zijn min of meer talrijke figuurgroepen geplaatst. De figuurgroep van rijk uitgedoste burgers, infanteristen en de op een paard gezeten koningsfiguur werd door de Goudse patriot en stadshistoricus De Lange van Wijngaerden geprezen als ëeene welbewaarde en heerlijke teekening met zwart krijtí. Crabeth heeft veel aandacht besteed aan de detaillering van hun kledij met name in de ornamentiek en de plaatsen waar de plooival gecompliceerder is door knopen. Ook de gelaatstrekken van de voornaamste figuren zijn fraai doorwerkt. De tekentrant is in het algemeen strakker dan in het carton voor glas 15. In de schenkersrand vertoont de figuur van bisschop Robert van Bergen portretachtige trekken, hetgeen op de gedocumenteerde traditie aansluit om de schenkers thuis op te zoeken en hun portret te tekenen. Voor een afzonderlijke portretopdracht voor dit carton is echter vooralsnog geen directe aanwijzing. Zoals ook op de andere cartons van Dirck Crabeth zijn de wapenschilden uitsluitend in contour aangeduid, hier in rood krijt. Alleen in het bovenste wapenschild is de bijbehorende kroon uitgewerkt, in zwart krijt. De aanduidingen ëhertoch coroení (hertogskroon) en ëgraven croení (gravenkroon) zijn uniek in het ensemble van de cartons van de Goudse glazen. Dirck Crabeth volgt steeds grotendeels hetzelfde procÈdÈ als hij de compositie op de cartonstroken overbrengt: hij werkt van achteren naar voren. In de cartons 7, 14 en 24 brengt hij eerst volgens correct lineair perspectief nauwkeurig de architecturale elementen en vloeren aan door met een scherp gerei langs een liniaal de lijnen in het papier te griffelen. Deze lijnen zijn vooral goed zichtbaar in strijklicht. In carton 14 geldt dit alleen voor de schenkersrand, omdat de bijbelse scËnes in de bovenste helft van het raam zich in de open lucht afspelen.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

Robert van Bergen (1530-1565), provoost van Oudmunster in Utrecht, in 1557 benoemd tot bisschop van Luik.

Glasschilder:

Wouter Crabeth, Gouda

Afmetingen van het carton:

In de lengte variÎrend van 160 tot 600 cm, en in de breedte van 57 tot 58 cm.

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]