carton 17

Jan van Zijl en werkplaats, Utrecht, 1556

De plaats van herkomst van de glasschilder van dit raam was naar men vroeger aannam ofwel Utrecht (Dirk van Zijl) of Antwerpen. Het ontwerp en het carton zijn toegeschreven aan Lambert van Noort en zelfs aan Pieter Aertsen. Sinds de laatste 20 jaar wordt het raam in verband gebracht met het voorschot van 24 Carolus guldens dat op 15 mei 1556 de kerkmeesters van de Sint Jan betaalden aan de destijds beroemde glasschilder Jan van Zijl Henrickz uit Utrecht, de stad waar ook de stichter vandaan kwam. In de kwitantie belooft van Zijl een niet nader genoemd raam te leveren binnen drie of vier maanden na ontvangst van de benodigde informatie. Hij heeft zich aan de afgesproken termijn gehouden, omdat zowel in het carton als in het raam het jaar1556 voorkomt, met dien verstande dat de datering in het carton een correctie is van 1555. Het raam is eind januari 1557geplaatst. De uitgebeelde scËne waarin Herodes door Johannes wordt bestraft, vormde de aanleiding tot de gevangenneming van Johannes en zijn martelaarsdood. De uiterst economische wijze waarop men bij het maken van dit carton dat grotendeels in contourlijnen is uitgevoerd, te werk is gegaan, wijst op een haastwerk, en de middelmatige tekening op een werkplaatsproduct naar een ontwerp van Jan van Zijl. De schenkersrand, die op de achterkant van de stroken met de hoofdvoorstelling is getekend, toont ofwel figuren zonder achtergrond of alleen architectuurtekening. Deze kon in spiegelbeeld op het glas geschilderd worden vanwege het symmetrische ontwerp van de achtergrond. De enige strook waarop een figuur in combinatie met architectuur voorkomt is het derde licht van links, met de afbeelding van de schenker. Zijn schematisch getekend portret in het carton, en ook in het vernieuwde glas, verschilt sterk van de portretten die wij van hem kennen op een schilderij uit 1555 uit de Utrechtse school van Jan van Scorel en een penning, gemaakt door Steven van Herwijck in 1558. Zowel zijn devies ëModerata durantí (Gematigdheid duurt het langst) als de meeste wapenschilden ontbreken in het carton, en de hond voor hem is pas tijdens het schilderen van het glas toegevoegd.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

Wolter van Byler (1504/1505ñ1560), Commandeur van de Ridderlijke Orde van Sint Jan in Utrecht

Glasschilder:

Jan van Zijl en werkplaats, Utrecht

Afmetingen van het carton:

zes stroken, aan weerszijden betekend, in lengte variÎrend van 457.5 tot 577cm, in breedte van 56 tot 58cm

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]