Carton 4

Adriaan Gerritsz. de Vrije, Gouda, ca.1594-95

Het bewaard gebleven contract van 13 November 1594, de rekeningen en de bijlagen tot de rekeningen documenteren uitvoerig de Goudse glasschilder Adriaan Gerritsz. de Vrije. Het ligt dan ook voor de hand dat hij het glas ontwierp en het carton tekende. De datering van 1594 komt alleen in het glas voor. De basisstructuur van dit carton is in stevige zwarte krijtlijnen op vrij grof en zacht papier aangebracht. Deze krijtlijnen worden aangevuld met witte hoogsels, waarmee de lichte partijen geaccentueerd zijn. De tekeningen zijn efficiÎnt opgezet en uitgewerkt. Zo wordt de in het glas aanwezige spiegelbeeldige ornamentiek in het carton slechts ÈÈn keer uitgetekend; blijkbaar gaf dat voldoende houvast aan de glazenier om het glas verder in te vullen. Voor die elementen in het glas waar wel meer aanwijzingen nodig waren, paste de tekenaar twee verschillende werkwijzen toe. Bij eenvoudige elementen als het baldakijn (B5 en C5) en de vleugel en de hand van de twee engelen onderin (D1) gebruikte hij de achterkant van de stroken papier om deze details nog een keer in spiegelbeeld uit te werken. Voor de losse figuren van de vrouwelijke engel onderin (E1) en Standvastigheid bovenin (E5 en F5) gebruikte hij nieuwe stroken papier, maar werkte alleen de figuren gedetailleerd uit, niet de achtergrond. Zo moet de glazenier voor glasstrook E5 de figuur van Standvastigheid uit E5, maar de spiegelbeeldige ornamentiek van B5 gebruikt hebben om de glaspanelen volgens ontwerp uit te kunnen voeren. Naast de vaak wat aarzelende omtreklijnen van de ornamentiek en de cartouches zijn het vooral de ferme zwarte krijtlijnen die het beeld van dit carton bepalen. Ook hier levert De Vrije efficiÎnt werk: met stevig aangebrachte diagonale of kruisgewijze arceringen geeft de tekenaar de gradaties in de schaduwpartijen aan. Van de tien wapenschilden in het glas, die een grotendeels vergelijkbare opbouw hebben, is slechts ÈÈn compleet uitgewerkte strook aanwezig; met deze strook heeft de tekenaar ten minste twee wapens uit kunnen werken, zowel dat van ëIonckheer Arent van Duvenvoirdeí in de aanzet van de drie wassenaars en de naar linksonder lopende schuine lijn (B2) als dat van ëIoncheer Nicolaes van Matenesse van Wybismaí (C2). Ook is er nog een strook met daarop het embleem van het Hoogheemraadschap Rijnland. Opvallend is hierbij dat deze strook de uitbeelding van de cartouche in het derde licht bevat, maar dat de afgebeelde adelaar uiteindelijk in het naburige licht in paneel 9d terecht is gekomen, wat historisch gezien niet de juiste plaats is. Ontwerp en tekening getuigen beide niet van een groot vakmanschap; de tekeningen zijn vrij slordig van opzet en de figuren vertonen weinig plasticiteit.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

De hoogheemraden vanRijnland, Leiden

Glasschilder:

Adriaan Gerritsz. de Vrije, Gouda

Afmetingen van het carton:

14 korte stroken, in lengte variÎrend van 160 cm tot 333 cm. De breedte van de stroken varieert van 68 tot 71 cm.

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]