carton 5

Wouter Crabeth, Gouda, 1559

Zoals gebruikelijk vÛÛr 1572 bestaan ook hier glas en carton uit een bijbelse voorstelling met daaronder een schenkersrand. De toeschrijving van carton en glas zijn op stilistische gronden vastgesteld, al blijkt uit een document dat Wouter Crabeth het portret van de schenker heeft getekend. Voor de bijbelse voorstelling heeft Wouter Crabeth waarschijnlijk een aantal elementen ontleend aan eigentijdse grafiek met hetzelfde thema. Te denken valt in het bijzonder aan een gravure van Dirck Volkertsz. Coornhert naar ontwerp van Frans Floris uit 1557, die een vergelijkbare troon met baldakijn en leeuwen laat zien, en een prentontwerp van Maarten van Heemskerck, die verwantschap vertoont in de groepering van de figuren. Opmerkelijk aan dit glas en het bijbehorende carton is echter de schenkersrand met het portret van de schenkster, Elburga van den Boetzelaer, abdis van Rijnsburg. In de eerste plaats omdat Wouter Crabeth de architectuur van de schenkersrand met die van de bijbelse voorstelling verbindt, waardoor een overtuigender ruimtewerking is ontstaan. Maar ook wordt het portret van de abdis door de Goudse stadshistoricus Ignatius Walvis bijzonder geprezen: ëDe Tronie van Mevrouwe díAbdisse wierd van ouds gelooft voor het zeldzaamste kunstwerk van alle die ëer in deze kerk glazen te zien zijn.í Ook het getekende portret van de opdrachtgeefster in het carton is van hoge kwaliteit. Van Wouter Crabeth is uit archiefstukken bekend dat hij verschillende malen in opdracht van de kerkmeesters opdrachtgevers heeft geportretteerd. Hij zou een belangrijke taak hebben vervuld als tekenaar van portretten, zowel van de schenkers van zijn eigen glazen als van die van zijn oudere broer Dirck. Zo is in 1559 opgetekend dat hij de schenkster, Elburga van den Boetzelaer bezocht. In het verleden zijn verschillende losse portrettekeningen op klein formaat aan de jongste van de twee broers toegeschreven. Meer in het bijzonder is ÈÈn tekening opgevat als het genoemde portret van de abdis van Rijnsburg, nadat de voorgestelde eerder als haar voorgangster was geÔdentificeerd. Tegenwoordig wordt sterk getwijfeld aan het auteurschap van deze tekening en aan de identificatie van de voorgestelde, die in weinig overeenkomt met de op carton en glas uitgebeelde persoon. Het carton voor de schenkerszone getuigt van een economische werkwijze. Het fries is alleen op ÈÈn strook (E1) uitgetekend, en moest ook in de overige vijf lichten op grond hiervan worden uitgevoerd. Het is dan ook de vraag of strook A1 ooit heeft bestaan. De rangschikking van de wapens kon van strook F1 overgenomen worden, en alleen een punt van het habijt van de schenkster behoefde eventueel een ontwerp op schaal. Arent Lepelaer vulde in de zeventiende eeuw uitsluitend dit deel aan. De wapenschilden in het carton (F1) zijn leeg, de informatie zal op aparte vellen zijn uitgetekend en bij de vervaardiging van het glas verloren zijn gegaan. Tekening in elf stroken, in zwart krijt, kaderlijnen en lijnen voor de brugstaven in rood krijt. De bijbelse voorstelling beslaat zes stroken, de schenkersrand vijf stroken. De korte, twaalfde strookA1 is een zeventiende-eeuwse, gedeeltelijke reconstructie van de werktekening voor de schenkersrand, in pen en inkt met wassingen, vermoedelijk door Arent Lepelaer. Het carton voor het arket ontbreekt.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

Elburga van den Boetzelaer (ca. 1505-1568), abdis van de Benedictijner abdij te Rijnsburg

Glasschilder:

Wouter Crabeth

Afmetingen van het carton:

In lengte variÎrend van 75 tot 701,5cm, en in breedte van 64 tot 70,5 cm.

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]