Carton 6 – Judith en Holofernes

Dirck Crabeth, Gouda, 1571

Het eerste carton dat na de Beeldenstorm van 1566 is gemaakt, is tevens het laatste carton dat Dirck Crabeth voor de Sint Janskerk heeft geleverd. Het carton heeft als onderwerp een van de wrede vrouwenlisten, het apocriefe bijbelverhaal waarin wordt verteld hoe Judith de Assyrische legeraanvoerder Holo- fernes wist te doden en daarmee de stad Bethulië wist te bevrij- den. Van de bijbelse voorstelling is ook een vidimus bewaard gebleven. Van de schenkersrand ontbreekt deze, maar zij zal globaal zijn overeengekomen met de tekening van de schenkers- rand van glas 22. Voor de twee lichten met heraldisch glas links en rechts van de schenkers is alleen één carton bewaard. Overi- gens heeft ook hier Wouter Crabeth de portretten van de schen- kers getekend, zo blijkt uit een archiefpost van reeds begin januari 1562. De uiteindelijke opdracht heeft lang op zich laten wachten en carton en glas zijn door Dirck Crabeth uitgevoerd. Net als de andere cartons van zijn hand is ook dit niet gesig- neerd. Wel draagt het het jaartal 1571 in het arket. De traditio- nele toeschrijving aan Dirck Crabeth wordt gesteund door de stilistische aspecten van het ontwerp en de tekenwijze.

Vidimus, carton en glas laten een weinig dynamische voor- stelling zien, die zich als een friesachtige voorstelling ontwik- kelt, waarbij de beeldelementen overwegend parallel aan het beeldvlak zijn geplaatst. Direct springt al een belangrijk ver- schil tussen vidimus en carton in het oog. Laat het achter- en het middenplan van de vidimus nog een verdedigingslinie met een vijftal kanonnen achter schuin geplaatste schotten en veer- tien soldaten zien, in het carton is hier een meer genreachtig ta- fereel te zien met rechts in plaats van kanonnen een broodbakkerij en een braadspit. Bovendien zijn er meer solda- ten en zijn zij gevarieerder van houding. De kunstenaar heeft zich meer uitgeleefd in de verhalende details van de voorstel- ling op een plaats die niet de voornaamste handeling van de voorstelling weergeeft. Dit mag een kenmerk van de cartons van Dirck Crabeth worden genoemd. Ook in zijn drie vroege cartons nrs. 14, 15 en 16 is dit verschijnsel op te merken: bij- voorbeeld bij de baders in carton 15, de soldaten op de achter- grond in hetzelfde carton, en de wandelende figuren in carton 14. Volgens een recente suggestie van Zsuzsanna van Ruyven- Zeman zou de veranderde scène niet het soldatenleven van de Assyriërs in hun tentenkamp uitbeelden, maar de meer voor de hand liggende afsluitende episode in het verhaal, zoals beschre- ven in Judith XV, 6-7. De genreachtige taferelen verbeelden de Israëlieten, die na hun schijnaanval en de vlucht van de Assy- riërs het vijandelijke kamp betreden, beslag leggen op de ach- tergelaten bezittingen en voorbereidingen treffen voor het vieren van hun overwinning.

Het carton laat ook een ander stijlkenmerk van Dirck Cra- beth zien, de nauwkeurige aandacht voor eigentijdse ornamen- tiek. Daarbij sluit hij aan op het werk van Cornelis Floris en Hans Vredeman de Vries uit de jaren vijftig en zestig. Hij imi- teert de prentvoorbeelden echter niet klakkeloos, maar geeft ze duidelijk een eigen wending. Ook de ornamentiek van het kuras van de legeraanvoerder Holofernes op de standaard op de voor- grond en de versierselen van diens legertent zijn gedetailleerd uitgewerkt. Onwillekeurig schiet de vermelding uit 1550 te bin- nen van een tafel gemaakt in opdracht van Adriaen Dirkx. van Crimpen, baljuw en dijkgraaf van Rijnland. Van Crimpen trad zeven jaar eerder ook op als opdrachtgever van Dirck Crabeth voor glasruitjes voor zijn woonhuis in Leiden. Als kijker kun je je afvragen of het meubelontwerp verwant zou zijn geweest aan Dirck Crabeths fraaie ornamentale uitwerkingen in dit carton. Ook in het haast geometrische stilleven op de tafel in de tent komt dit streven tot uitdrukking.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

Margaretha van der Marck (1527-1599), mede namens haar overleden echtgenoot Jean de Ligne, hertog van Arenberg (1525- 1568)

Bijbels citaat:

,hggjhgkjhgkhgkhg

Glasschilder:

Wouter Crabeth

Afmetingen van het carton:

In lengte variërend van 328.7 tot 702.4 cm, en in de breedte van 68.8 tot 69.5 cm. Arket 201.2 x 132.6 cm

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]