carton 7

Dirck Crabeth, Gouda, 1557

Deze twaalf stroken geven het middendeel van glas 7 met Het Laatste Avondmaal en de schenkersrand met cartouche onderaan weer; erboven is de voorstelling van de Inwijding van de tempel door Salomo afgebeeld. De indeling van het glas wijkt af van de overige glazen van vÛÛr de Reformatie, niet alleen doordat er zowel een voorstelling uit het Oude als het Nieuwe Testament wordt getoond, maar ook doordat de schenkers opgenomen zijn in de bijbelse voorstelling in plaats van in de schenkersrand. Zij knielen links voor de tafel van het Laatste Avondmaal. De apostel Philippus, die naast Philips II is afgebeeld, vervult een dubbelrol. Hij is niet alleen de beschermheilige van Philips II, maar ook ÈÈn van de hoofdrolspelers in het verhaal. Hij vraagt Jezus tijdens het Laatste Avondmaal hem God te tonen. Jezus antwoordt daarop dat wie hem heeft gezien ook de Vader heeft gezien. Beide teksten zijn opgenomen in banderollen boven de figuren. Deze episode sluit aan bij het iconografisch programma van de beglazing, waarin steeds naar voren komt dat God zich heeft geopenbaard in Zijn zoon Jezus (Joh.1:18). In het onderste deel van het glas blijft er zodoende ruimte voor een cartouche met Philipsí titels. Daarin benadrukt Philips dat hij de wettelijke erfgenaam van Keizer Karel is. De stroken met de portretten verkeren vergeleken met de andere stroken van het carton in zeer goede staat, wat er op duidt dat ze in het verleden afzonderlijk van de rest van het carton bewaard waren. De gezichten, de ornamenten en de kleding zijn met grote zorgvuldigheid getekend. De vormen zijn nauwkeurig geschetst, waarbij de contouren en de definitieve vormen vele malen getrokken zijn. Crabeth heeft Philips II en Mary Tudor waarschijnlijk nooit zelf ontmoet en zal zich voor de tekening op medailles of bestaande portretten hebben gebaseerd. In het carton zijn enkele kleurnotities opgenomen in strook A2 en A3 voor de uitvoering van het ontwerp in glas. Het is opvallend dat de kleurnotities alleen voorkomen in de kleding van figuren die in de voorstelling een bijrol spelen. De kleding van de discipel, net achter Mary Tudor in het Laatste Avondmaal, bevat bijvoorbeeld vier kleuraanwijzingen, terwijl er in de kleding van de vorstin geen enkele aanwijzing is aangebracht (afb. 5.9). Dit wijst erop dat Crabeth de belangrijke portretten zelf heeft uitgevoerd in glas en dat de kleurnotities mogelijk bedoeld waren als aanwijzingen voor zijn medewerkers. Dit wordt door de kwaliteit van de glasschildering van het koningspaar, dat nog origineel is, bevestigd. Doordat het glas en het carton beide slecht bewaard zijn, is het moeilijk om verdere vergelijkingen te maken. De andere stroken zijn onder invloed van vocht en schimmel niet goed bewaard gebleven. Lepelaer heeft de beschadigde delen van het carton vervangen door zijn eigen schematische tekeningen. Enkele ornamenten die zich op de achtergrond van de voorstelling herhalen, tekent hij maar ÈÈn keer uit. Een grappig detail daarbij is dat hij zich vergist in de plaatsing van de alternerende ornamenten met rozet en vrouwenhoofd in de kroonlijst. Hij corrigeert zichzelf: ìdat moet het hooft wesenî schrijft hij in de rozet en in het hoofd lezen we ìdit moet het rat wesenî.
Het onderste gedeelte van het glas bestaat uit een cartouche, waarop de relevante titels van de koninklijke schenker staan vermeld. Op het carton ontbreekt deze tekst. Ook dit gedeelte van het carton heeft Lepelaer vergaand gerestaureerd. Dit keer heeft hij zelfs zijn eigen natekening van het hoofd van Vrouwe Justitia over de tekening van Dirck Crabeth geplakt (afb. p.**). Het originele hoofd werd tijdens de restauratie van 1993-96 weer vrijgelegd. Ook heeft Lepelaer eenmaal de tekst van Crabeth verkeerd overgenomen. Op strook F1 is Temperantia afgebeeld. Boven haar hoofd staat in het carton TEMPORIS ELLA in plaats van TEMPORIS FILIA geschreven.

Bekijk het carton van dichtbij, zie details die ontwerper heeft xxxxxxxxxxxxxx:

#

Schenkers:

Philips II, koning van Spanje en graaf van Holland

Bijbels citaat:

De apostel Philippus vraagt (verdeeld over de strokenA2,B2 en C2) ëDn_ oste[n]de nobis Patr_ et sufficit nobis.í Jezus antwoordt (verdeeld over de stroken D2, E2 en F2) ëPhilippe qui videtme videt et Patremí In strook D2 in het aureool van Jezus : ëEcce plus quamSalomon heicí

In strook F2 staat in de nis ëExit aula proditorí. Links boven de cartouche Dominus mihi adivtor (HebreeÎn 13: 6)

Glasschilder:

Dirck Crabeth, Gouda

Afmetingen van het carton:

twaalf stroken, in lengte variÎrend van 123.5 tot 601 cm, ca. 70 cm breed

Kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn:

Details

Glas in HD #
[et_pb_popup_builder _builder_version="3.0.106" popup_source="iframe" divi_layout="146" trigger_condition="class_id" trigger_button_align="left" modal_style="1" tablet_sizes="off" mobile_sizes="off" trigger_class_id="31125" title="popup" /]