Glas 2 | De inneming van Damiate (1597)

Noorderzijbeuk

Haarlem kon om haar herwonnen glorie te tonen niet haar strijd tegen de Spaanse bezetter laten uitbeelden: de stad had immers in 1573 de strijd verloren. Het glas herinnert aan de strijd tegen de mohammedanen in Damiate, een stad aan de monding van de Nijl, waarbij de Haarlemmers zich bijzonder zouden hebben onderscheiden. Damiate werd in 1219 veroverd, na de vierde kruistocht, door graaf Willem I van Holland (zie glas 4 bovenin). Dit thema van Damiate, meer legende dan werkelijkheid, werd door Haarlem o.a. ook gebruikt in een glasschenking tien jaar later aan de stad Edam. De strijd tegen de mohammedanen had actuele betekenis vanwege het Turkse gevaar voor het christelijke Europa.
Onder de centrale spreuk in het onderveld, “Vicit Vim Virtus” (de Deugd heeft het geweld overwonnen), zien we in de grote cirkel het hoofdmotief: een trots koggeschip met het (oude) wapen van Haarlem en dat van Holland vaart met volle zeilen de haven binnen en verbreekt met een zaag, die onder de kiel is bevestigd, de afsluitende ketting. De architectuur van de stad is een samengaan van renaissancistische en oosterse elementen.
Vele attributen en tafereeltjes zijn gedetailleerd weergegeven, zoals de lachende meerpalen bij de rechter toren. Voorts zien we bewegelijke figuren op de kade, op schepen en in bootjes. Van- uit de torenomgang werpen mensen vlammende pijlen die de zeilen van het koggeschip doorboren. Rechts van de linker toren worden klokken geluid.
In de bovenzwikken zien we de klassieke goden die tot de over- winning hebben geleid: Mars en Neptunus. Beneden links oor- logsattributen en rechts voorwerpen die betrekking hebben op de legende: de zaag, de kettingen, het zwaard met het kruis dat Haarlem ter herinnering aan haar daden zou hebben ontvangen en de zogenaamde damiaatjes (luidklokjes).
In het bovenveld staan als Romeinse soldaten uitgedoste allegorische figuren. Links “Cracht” met het oude wapen van de stad (zilveren boom) en gelauwerd met “Victory”. Rechts “Volstan- dichheijt” (standvastigheid) met het nieuwe wapen (met zwaard en vier sterren) en gelauwerd met “Glory”.

Noorderzijbeuk

Haarlem kon om haar herwonnen glorie te tonen niet haar strijd tegen de Spaanse bezetter laten uitbeelden: de stad had immers in 1573 de strijd verloren. Het glas herinnert aan de strijd tegen de mohammedanen in Damiate, een stad aan de monding van de Nijl, waarbij de Haarlemmers zich bijzonder zouden hebben onderscheiden. Damiate werd in 1219 veroverd, na de vierde kruistocht, door graaf Willem I van Holland (zie glas 4 bovenin). Dit thema van Damiate, meer legende dan werkelijkheid, werd door Haarlem o.a. ook gebruikt in een glasschenking tien jaar later aan de stad Edam. De strijd tegen de mohammedanen had actuele betekenis vanwege het Turkse gevaar voor het christelijke Europa.
Onder de centrale spreuk in het onderveld, “Vicit Vim Virtus” (de Deugd heeft het geweld overwonnen), zien we in de grote cirkel het hoofdmotief: een trots koggeschip met het (oude) wapen van Haarlem en dat van Holland vaart met volle zeilen de haven binnen en verbreekt met een zaag, die onder de kiel is bevestigd, de afsluitende ketting. De architectuur van de stad is een samengaan van renaissancistische en oosterse elementen.
Vele attributen en tafereeltjes zijn gedetailleerd weergegeven, zoals de lachende meerpalen bij de rechter toren. Voorts zien we bewegelijke figuren op de kade, op schepen en in bootjes. Van- uit de torenomgang werpen mensen vlammende pijlen die de zeilen van het koggeschip doorboren. Rechts van de linker toren worden klokken geluid.
In de bovenzwikken zien we de klassieke goden die tot de over- winning hebben geleid: Mars en Neptunus. Beneden links oor- logsattributen en rechts voorwerpen die betrekking hebben op de legende: de zaag, de kettingen, het zwaard met het kruis dat Haarlem ter herinnering aan haar daden zou hebben ontvangen en de zogenaamde damiaatjes (luidklokjes).
In het bovenveld staan als Romeinse soldaten uitgedoste allegorische figuren. Links “Cracht” met het oude wapen van de stad (zilveren boom) en gelauwerd met “Victory”. Rechts “Volstan- dichheijt” (standvastigheid) met het nieuwe wapen (met zwaard en vier sterren) en gelauwerd met “Glory”.

Schenkers:

De stad Haarlem, die in 1996 haar 750-jarig bestaan vierde, is de schenker van het glas. De stad had destijds een periode van moeilijke jaren achter de rug. Na heldhaftige strijd (van o.a. Kenau Simonsd. Hasselaar) was de stad in 1573 in Spaanse handen gevallen. Vijf jaar later verlieten de Spanjaarden de stad. Haarlem was voor een groot deel verwoest en de nijverheid lag stil. Mede dankzij de komst van duizenden Vlaamse asielzoekers kwam de stad weer tot bloei (bierbrouwerijen en lakenindustrie). Als één van de oudste steden van Holland wilde zij evenals de Heren Staten een glas schenken aan Gouda mede met de bedoeling reclame te maken voor Haarlems bier.

Glazenier & Ontwerper:

Het glas werd ontworpen en vervaardigd door Willem Willemsz. Thybaut (1526-1599) uit Haarlem. Thybaut is de enige glazenier die in de Sint-Jan zowel voor (glas 19) als na de Reformatie een Glas op zijn naam heeft staan. In tegenstelling tot de glazen van voor de Hervorming is glas 2 bijna geheel op rechthoekige stukken wit glas met brandverf in vele bruine nuanceringen beschilderd (grisaille). Daarin zijn maar enkele stukjes gekleurd glas gebruikt.

Maten van het glas:

Hoog 11.03 m ; breed 4.88m.

 zie details die vanaf de kerkvoer niet waarneembaar zijn

kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn