Glas 7 | Het Koningsglas

Transept – Noordzijde

Het twintig meter hoge Koningsglas verbeeldt twee verhalen, één uit het Oude en één uit het Nieuwe Testament met een programmatische samenhang (zie de bijbelcitaten uit Mattheüs en Johannes).

De inwijding van de tempel door koning Salomo

Boven:
In het bovenste deel is de inwijding van de tempel weergegeven. De uitbeelding volgt de verschillende teksten in het glas. In de top Hebreeuwse letters die lijken op de onuitsprekelijke (Gods)naam JHWH.
De afbeelding van God de Vader op deze plaats was in 1622 verwijderd en kon tijdens de grote restauratie van Jan Schouten niet meer hersteld worden omdat er, in tegenstelling tot bij de glazen 15 en 23, geen tekening meer van bestond.
Rechts voor het altaar beëindigt Salomo zijn gebed en luistert naar het antwoord van God, hetgeen op de omlaag slingerende linten is weergegeven (zie citaat). Van de hemel daalt het vuur neer op het offer. Links de aanbidding door het volk Israël. Rechts op de voorgrond een koperen reinigingsvat.

Het laatste Avondmaal

Midden:
In het centrum zien we Jezus aan het Laatste Avondmaal met de nimbus rond Zijn hoofd met in het Latijn de woorden: “Zie meer dan Salomo is hier”. De discipel Johannes ligt aan de borst van zijn meester. In tegenstelling tot de andere discipelen wordt hij meestal zonder baard afgebeeld om aan te duiden dat hij de jongste was. De discipel Philippus met het kruis staat achter zijn naamgenoot, koning Philips II, en wijst naar hem. De be- kende dialoog tussen Jezus en Philippus is in de banderollen weergegeven. Achter de koning knielt zijn tweede echtgenote, Mary Tudor, bijgenaamd “bloody Mary” vanwege haar gewelddadige bestrijding van de protestanten. Zij had een triest leven; zo hoopte zij in verwachting te zijn van Philips, het hoofd van de Habsburgse dynastie, maar het bleek slechts een schijnzwangerschap te zijn.
Dirck Crabeth, met een fijn talent voor gelaatsuitdrukkingen, heeft Philips en Mary waardiger en vorstelijker uitgebeeld dan in sommige portretten gemaakt door andere bekende kunste- naars. Het portret van Philips is waarschijnlijk ontleend aan de beeltenis op de zogenaamde Philipsdaalders die afkomstig is van de beeldhouwer Leone Leoni. Het portret van Mary is waarschijnlijk ontleend aan de schilder Antonius Mor (Moro). Op een kussen voor het koningspaar liggen scepter en zwaard. De koning is getooid met kroon en Gulden Vlies en de koningin met de rozenketting van het huis Tudor. Boven het hoofd van de meest rechts gezeten discipel een paarse schouder met een geld- zak op de rug, Judas die de zaal verlaat : “Exit aula proditor” (De verrader verlaat de zaal). Zijn portret wordt niet getoond, omdat hij immers “zijn gezicht verloren had”.

Onder:
In de benedenrand, onder de koninklijke wapens, is een cartou-che aangebracht die door twee allegorische figuren vastgehouden wordt: Justitia en Temperantia (gematigdheid). Justitia draagt op haar zwaard de woorden “Justa impero” (Ik beveel wat recht is). Op de banderol van Temperantia staan de woor- den “Tempora tempero” (Ik matig de tijden). Op de cartouche is uitvoerig aangeduid dat Philips het glas geschonken heeft, met daarboven de lijfspreuken van hem en zijn gade, respectievelijk “Dominus mihi adjutor” (De Heer is mij een steun) met ook de letters P P (Pater Patriae, Vader des vaderlands) en “Veritas temporis filia” (De waarheid is de dochter van de tijd).

Transept – Noordzijde

Het twintig meter hoge Koningsglas verbeeldt twee verhalen, één uit het Oude en één uit het Nieuwe Testament met een programmatische samenhang (zie de bijbelcitaten uit Mattheüs en Johannes).

De inwijding van de tempel door koning Salomo

Boven:
In het bovenste deel is de inwijding van de tempel weergegeven. De uitbeelding volgt de verschillende teksten in het glas. In de top Hebreeuwse letters die lijken op de onuitsprekelijke (Gods)naam JHWH.
De afbeelding van God de Vader op deze plaats was in 1622 verwijderd en kon tijdens de grote restauratie van Jan Schouten niet meer hersteld worden omdat er, in tegenstelling tot bij de glazen 15 en 23, geen tekening meer van bestond.
Rechts voor het altaar beëindigt Salomo zijn gebed en luistert naar het antwoord van God, hetgeen op de omlaag slingerende linten is weergegeven (zie citaat). Van de hemel daalt het vuur neer op het offer. Links de aanbidding door het volk Israël. Rechts op de voorgrond een koperen reinigingsvat.

Het laatste Avondmaal

Midden:
In het centrum zien we Jezus aan het Laatste Avondmaal met de nimbus rond Zijn hoofd met in het Latijn de woorden: “Zie meer dan Salomo is hier”. De discipel Johannes ligt aan de borst van zijn meester. In tegenstelling tot de andere discipelen wordt hij meestal zonder baard afgebeeld om aan te duiden dat hij de jongste was. De discipel Philippus met het kruis staat achter zijn naamgenoot, koning Philips II, en wijst naar hem. De be- kende dialoog tussen Jezus en Philippus is in de banderollen weergegeven. Achter de koning knielt zijn tweede echtgenote, Mary Tudor, bijgenaamd “bloody Mary” vanwege haar gewelddadige bestrijding van de protestanten. Zij had een triest leven; zo hoopte zij in verwachting te zijn van Philips, het hoofd van de Habsburgse dynastie, maar het bleek slechts een schijnzwangerschap te zijn.
Dirck Crabeth, met een fijn talent voor gelaatsuitdrukkingen, heeft Philips en Mary waardiger en vorstelijker uitgebeeld dan in sommige portretten gemaakt door andere bekende kunste- naars. Het portret van Philips is waarschijnlijk ontleend aan de beeltenis op de zogenaamde Philipsdaalders die afkomstig is van de beeldhouwer Leone Leoni. Het portret van Mary is waarschijnlijk ontleend aan de schilder Antonius Mor (Moro). Op een kussen voor het koningspaar liggen scepter en zwaard. De koning is getooid met kroon en Gulden Vlies en de koningin met de rozenketting van het huis Tudor. Boven het hoofd van de meest rechts gezeten discipel een paarse schouder met een geld- zak op de rug, Judas die de zaal verlaat : “Exit aula proditor” (De verrader verlaat de zaal). Zijn portret wordt niet getoond, omdat hij immers “zijn gezicht verloren had”.

Onder:
In de benedenrand, onder de koninklijke wapens, is een cartou-che aangebracht die door twee allegorische figuren vastgehouden wordt: Justitia en Temperantia (gematigdheid). Justitia draagt op haar zwaard de woorden “Justa impero” (Ik beveel wat recht is). Op de banderol van Temperantia staan de woor- den “Tempora tempero” (Ik matig de tijden). Op de cartouche is uitvoerig aangeduid dat Philips het glas geschonken heeft, met daarboven de lijfspreuken van hem en zijn gade, respectievelijk “Dominus mihi adjutor” (De Heer is mij een steun) met ook de letters P P (Pater Patriae, Vader des vaderlands) en “Veritas temporis filia” (De waarheid is de dochter van de tijd).

Schenkers:

Philips II, koning van Spanje en graaf van Holland, is de schenker van het glas. Hij en zijn gade hebben een grote rol gespeeld bij de verdediging van het katholieke geloof, hetgeen weerspiegeld wordt in de thema’s van het glas. Philips wilde zichzelf graag vereenzelvigen met de wijze koning Salomo.

Meer informatie over Philips II vindt u op WikiPedia

Samenhang:

Glas 7 is het pendant van glas 23. Het Koningsglas van Philips II aan de voornamere noordzijde van het transept bevindt zich recht tegenover het Hertoginnenglas van zijn halfzuster Margaretha van Parma aan de zuidzijde. In beide bovengedeeltes van de Transeptglazen openbaart God zich in een antwoord op een offerande. De iconografische overeenkomst in de midden-gedeeltes is duidelijk: de Voetwassing ging immers vooraf aan het Laatste Avondmaal.

Ontdek glas 23

Bijbels citaat:

Bovendeel: 

“Audivi orationem tuam, et si ambulaveris coram me, sicut ambulavit pater tuus, ponam thronum regni tui in sempiternum. Quicumque oraverit in loco isto exaudivi eum.” (Ik heb uw gebed verhoord en indien gij voor Mijn aangezicht wandelt zoals uw vader gewandeld heeft, dan zal Ik uw koningstroon voor altijd bevestigen. Ieder die op die plaats zal bidden, die zal Ik verhoren
(1 Kon. 9: 3, 4 en 5 en 2 Kron. 7: 12, 17 en 18)).
“Laudate Dominum quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia ejus.” (Looft den Here, want Hij is goed, want Zijn goedertierenheid is tot in den eeuwigheid (2 Kron. 7: 3; Ps. 136)).

Middendeel: 

“Ecce plus quam Salomon hic.” (Zie meer dan Salomo is hier (Matth. 12: 42)). De apostel Philippus vraagt: “Domine ostende nobis Patrem et sufficit nobis.” (Heer, toon ons de Vader en het is ons genoeg (Joh. 14: 8)). Christus antwoordt: “Philippe, qui videt me, videt et Patrem meum.” (Philippus, die mij ziet, ziet ook mijnVader (Joh. 14 : 9)).

Glazenier & Ontwerper:

Dirck Crabeth heeft het Koningsglas naar eigen ontwerp gemaakt.

Maten van het glas:

Hoog 19.70 m ; breed 4.60 m.

 zie details die vanaf de kerkvoer niet waarneembaar zijn

kijk rond en zie hoe groot de glazen zijn